Profin

Kiến thức

Quản lý tài chính cá nhân #31: Mental Accounting - Nguyên nhân khiến chúng ta cảm tính với tiền bạc

Quản lý tài chính cá nhân #31: Mental Accounting - Nguyên nhân khiến chúng ta cảm tính với tiền bạc

Mental accounting là hiện tượng chúng ta có xu hướng quyết định dựa trên cảm tính về những vấn đề liên quan đến tiền bạc.

Giải thích thuật ngữ Mental accounting

Mental accounting (tạm dịch: kế toán nhận thức) giải thích hiện tượng dán nhãn cho các khoản tiền dựa trên cảm tính, tuy nhiên hầu hết không mấy ai nhận ra điều này.

Ví dụ, cùng một khoản tiền 3 triệu đồng, nếu đó là tiền thưởng bạn sẽ có xu hướng dùng để mua sắm, ăn uống hoặc du lịch. Trong trường hợp phải bỏ nhiều công sức và thời gian mới có được số tiền đó, bạn sẽ chi tiêu cẩn trọng hơn, chẳng hạn như bỏ vào tài khoản tiết kiệm.

Thuật ngữ này là một khái niệm trong lĩnh vực kinh tế học hành vi, được phát hiện bởi Nhà kinh tế học Richard H. Thaler - người đã đoạt giải Nobel vào năm 2017.

Mặc dù bản chất và giá trị của tiền chẳng bao giờ thay đổi, chúng ta lại đặt ra quy định để dán nhãn và phân loại tiền bạc. Thông thường, hai “nhãn dán” phổ biến nhất là thu nhập cố định và tiền bất ngờ có được (tiền thưởng, tiền hoàn thuế, trúng số,...). Dựa trên kết quả nghiên cứu của Zhang, C. Y., & Sussman, A. B. (2018), hầu hết mọi người có xu hướng dùng tiền “từ trên trời rơi xuống” để tiêu vào những mặt hàng xa xỉ, thay vì mua sắm các món đồ thiết yếu.

Không chỉ khía cạnh tài chính cá nhân, hiện tượng “kế toán nhận thức” cũng xảy ra trong lĩnh vực đầu tư. Theo Investopedia giải thích, nhiều nhà đầu tư thường chia ra danh mục đầu tư và đầu cơ, nhằm mục đích ngăn chặn lợi nhuận âm từ các khoản đầu cơ có thể ảnh hưởng đến tổng danh mục đầu tư. Thực chất, trong trường hợp này, không có sự khác biệt gì về giá trị tài sản ròng, bất kể họ nắm giữ nhiều danh mục đầu tư hoặc một danh mục lớn.

Hiện tượng “kế toán nhận thức” khiến chúng ta có xu hướng chi tiêu theo cảm xúc, đặc biệt là đối với các khoản tiền bất ngờ có được.

Nguồn ảnh: charlesdeluvio / Unsplash

Làm thế nào để hạn chế rơi vào hiện tượng Mental accounting?

Giải pháp hiệu quả nhất là thiết lập kế hoạch chi tiêu. Tiền nào thì cũng là tiền, bạn nên tận dụng số tiền có được một cách bất ngờ một cách hợp lý, không nên sử dụng vào mục đích thỏa mãn cảm xúc nhất thời. Theo gợi ý từ Ryan Halpern - Cố vấn Tài chính tại Brightworth, hãy tận dụng khoản tiền đó để củng cố nền tảng tài chính cá nhân của bạn, chẳng hạn như:

  • Bổ sung vào quỹ tiết kiệm khẩn cấp.

  • Giải quyết nợ nần.

  • Để dành cho các mục tiêu tài chính dài hạn: sửa chữa nhà cửa, mua xe ô tô, nghỉ hưu sớm,...

Bên cạnh đó, theo Giám đốc Hoạch định Tài chính cấp cao tại TIAA Shelly-Ann Eweka, việc trích ra một khoản nhỏ tự thưởng bản thân một chút không có gì sai cả. Điều quan trọng cần lưu ý là nên có kế hoạch chi tiêu rõ ràng, để tránh rơi vào cạm bẫy mua sắm bốc đồng khiến số tiền bốc hơi nhanh chóng. Ngoài ra, bạn có thể bỏ một khoản tiền vào quỹ chìm: khoản tiết kiệm dành cho các chi phí không cố định (đám cưới, sửa chữa điện thoại - máy tính xách tay,...). Theo chị Chi Nguyễn - chủ kênh podcast và blog The Present Writer, việc chuẩn bị trước cho những chi phí “không tên” này giúp bạn hạn chế rơi vào tình trạng “thiếu trước, hụt sau” nếu không may những dịp này đột ngột ập đến cùng một lúc.

Bài viết liên quan: Quản lý tài chính cá nhân #24: Quỹ chìm - Bí quyết vừa chi tiêu thoải mái, vừa tiết kiệm hiệu quả

Không chỉ thế, một cách sử dụng những khoản tiền “bất ngờ xuất hiện” hiệu quả chính là đầu tư vào bản thân. Đó có thể là một khóa học về lĩnh vực bạn quan tâm, hoặc bất cứ sở thích cá nhân nào: tập thể hình, thiền định, làm bánh, vẽ tranh,... Điều này vừa không sợ lãng phí tiền bạc, vừa có thể nâng cao năng lực chuyên môn, có thêm kiến thức và gia tăng sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.


Theo:
An Nguyễn
Nguồn:
ProFin

Bạn có thể quan tâm